Fuat Can Çalışkan

Ağustos 8, 2026

Narsisizm Nedir? Narsistik Kişilik Bozukluğunu Anlamak

Narsisizm ve narsistik kişiliği simgeleyen ayna görseli

“Narsist” kelimesi gündelik dilde çok hızlı kullanılıyor. Bir tartışmada bencil davranan kişiye, eleştiriye kapalı yöneticiye, ilişkide sürekli kendi ihtiyaçlarını öne koyan partnere bu etiket kolayca yapıştırılabiliyor. Oysa narsisizm tek parça bir yapı değildir. Kimi zaman kişilik özelliği düzeyinde görülür, kimi zaman klinik olarak belirgin işlev kaybına yol açan narsistik kişilik bozukluğu tablosuna dönüşür. Bu ayrımı doğru kurmak hem kendimizi hem de ilişkilerimizi daha gerçekçi değerlendirmek için önemlidir.

Bu yazıda “narsisizm nedir”, “narsist ne demek”, “narsist özellikleri nelerdir”, “gizli narsist nasıl anlaşılır”, “narsist biriyle ilişki nasıl etkilenir” ve “narsistik kişilik bozukluğu tedavisi” gibi en çok aranan başlıkları anlaşılır bir dille ele alıyor ve sizlere sunuyorum. Metnin amacı kimseye internet üzerinden tanı koymak değildir; daha doğru ayırt etmenize yardımcı olmaktır. Tanı ve klinik değerlendirme ise yüz yüze ruh sağlığı uzmanıyla görüşme ile yapılır.

Narsisizm nedir? Psikolojik tanımı

Psikolojide narsisizm, kişinin benlik algısı, değer duygusu, onay ihtiyacı ve kişilerarası ilişkilerdeki tutumuyla ilgili bir örüntüdür. Bu örüntüde üstünlük hissi, hayranlık beklentisi, eleştiriye hassasiyet ve başkalarının ihtiyaçlarını ikinci plana itme eğilimi öne çıkabilir. Araştırmalar, narsisizmin tek bir yüzü olmadığını; büyüklenmeci ve kırılgan görünümler taşıyabildiğini gösterir. Klinik literatürde bu ikili yapı uzun süredir vurgulanmaktadır.

Narsist ne demek? Gündelik kullanımda bu sözcük çoğu zaman “kendini fazla önemseyen kişi” anlamında kullanılır. Klinik açıdan bakıldığında ise mesele daha geniştir: kişi kendi önemini abartabilir, özel ve ayrıcalıklı olduğuna inanabilir, yoğun hayranlık bekleyebilir, başkalarını kendi amaçları için kullanabilir, empati kurmakta zorlanabilir ve eleştiri karşısında öfke, küçümseme ya da geri çekilme gösterebilir. Bu nedenle “narsist” sözcüğü tek başına bir sıfat gibi kullanıldığında çoğu zaman tabloyu fazla basitleştirir.

Narsistlik ile sağlıklı özgüven arasında çok net farklar bulunur. Sağlıklı özgüven daha dengeli ve içsel bir değer duygusuna dayanır; kişi hata yapabildiğini kabul eder, geri bildirim alabilir, başkalarının başarısını tehdit gibi yaşamak zorunda kalmaz. Narsisistik yapılanmada ise benlik saygısı çoğu zaman daha kırılgandır ve dış onaya daha bağımlıdır. Dışarıdan güçlü görünse de içeride utanç, yetersizlik korkusu ve sürekli kendini ispat etme ihtiyacı bulunabilir. Kısacası sağlam özgüven “ben değerliyim” hissidir; narsisistik düzenek ise sık sık “değerimi bana şimdi gösterin” noktasına döner.

Narsistik kişilik bozukluğu nedir? DSM-5-TR ölçütlerine göre bu bozukluk; erken yetişkinlikten itibaren başlayan, birçok yaşam alanında görülen, büyüklenmecilik, hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliği ile seyreden kalıcı bir örüntüdür. Tanı için dokuz ölçütten en az beşinin karşılanması gerekir. Bu ölçütler arasında kendi önemini abartma, sınırsız başarı ve güç fantezileri, özel biri olduğuna inanma, koşulsuz hayranlık beklentisi, hak görme, sömürücülük, empati eksikliği, kıskançlık ve küstah tutum yer alır. Araştırmalarda yaygınlık oranları yönteme göre değişse de toplumsal örneklemlerde genel olarak düşük oranlar bildirilir; bir sistematik derlemede ortalama yaygınlık (prevalans) %1.06 bulunmuş, diğer klinik özetlerde ortalama yaygınlık (medyan prevalans) %1.6 olarak verilmiştir.

Narsist kişilik özellikleri nelerdir?

“Narsist insan özellikleri” denildiğinde akla ilk gelenler genellikle gösteriş, kibir ve kendini beğenmişlik olabilir. Bunlar görünürde olan özellikler olarak düşünülebilir ama tüm resim bundan ibaret değildir. Kişi başarılarını abartabilir, sürekli takdir bekleyebilir, konuşmalarda odağı kendine çekebilir, eleştiriye aşırı tepki verebilir, yakın ilişkilerde kontrol kurmaya çalışabilir, sınırları ihlal edebilir ve başkalarının duygularını ikincil görebilir. Bunun yanında başarısızlık ve reddedilme yaşadığında yoğun utanç, öfke, çökkünlük ya da geri çekilme de görülebilir. Yani yüzeyde “çok güçlü” duran yapı, stres altında beklenenden daha kırılgan olabilir.

Özellikle dikkat ettiğimiz noktalardan biri, kişinin ilişkileri nasıl kurduğudur. Yakınlık, karşılıklılık ve empati yerine statü, hayranlık ve kontrol ilişkiyi yönetiyorsa; kişiler çoğu zaman “kullanılmış”, “küçültülmüş”, “sürekli yetersiz hissettirilmiş” ya da “hep tetikte” hissettiklerini anlatır. Partner ve aile üyeleriyle yapılan çalışmalarda patolojik narsisizm; saldırganlık, değersizleştirme, kontrol ve çeşitli istismar biçimleriyle ilişkilendirilmiştir. Bu örüntü, kişinin kendi iç sıkıntısından bağımsız değildir; çoğu zaman çevresindekiler de ciddi psikolojik yük taşır.

Halk arasında çok aranan “narsist erkek belirtileri” ve “narsist kadın belirtileri” başlıkları için önemli bir düzeltme yapmak gerekir: DSM ölçütleri cinsiyete göre değişmez. Yani “erkek narsisizmi” ve “kadın narsisizmi” diye ayrı tanılar yoktur. Meta-analitik bulgular erkeklerde ortalama narsisizm puanlarının, özellikle hak görme ve otorite/liderlik boyutlarında bir miktar daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu yüzden değerlendirmede asıl belirleyici cinsiyet değil, örüntünün şiddeti, sürekliliği ve işlev kaybıdır.

Gündelik hayatta erkeklerde daha görünür bulunan örüntüler; açık üstünlük iddiası, ilişki içinde güç savaşı, hak görme ve eleştiriyi sert biçimde savuşturma olabilir. Kadınlarda ise toplumsal roller nedeniyle onay arama, pasif-agresif değersizleştirme, görünüş ya da ilişki üzerinden rekabet ve daha örtük kontrol biçimleri dikkat çekebilir. Yine de bunlar tanı ölçütü değildir; toplumsal beklentilerin belirtileri nasıl dışa vurmayı etkileyebileceğine dair gözlemlerdir. Stereotiplerle değil, kişinin gerçek davranış örüntüsüyle değerlendirme yapmak gerekir.

Gizli narsist ya da sosyal medyadaki kullanımıyla “covert narcissist” ifadesi son zamanlarda çok popüler oldu. Literatürde buna daha yakın düşen yapı kırılgan narsisizmdir. Bu kişiler her zaman gösterişli ve yüksek sesli görünmez; daha içe dönük, alıngan, utança yatkın, eleştiriye aşırı duyarlı, küskün ve reddedilmeye hassas olabilirler. Dışarıdan mahcup veya kırılgan görünmeleri, narsisistik çekirdeğin olmadığı anlamına gelmez. Fakat önemli bir not düşelim: DSM-5-TR’de “gizli narsist” resmî bir alt tanı değildir; uzmanlar bunu açıklayıcı bir kavram olarak kullanır.

Narsisizm türleri

Araştırma literatüründe en çok üzerinde durulan ayrım büyüklenmeci (grandiyöz) narsisizm ile kırılgan narsisizm ayrımıdır. Büyüklenmeci narsisizm; kendini üstün görme, dikkat çekme, karizma kullanma, hayranlık toplama ve başkaları üzerinde etki kurma yönünde daha dışavurumcudur. Kırılgan narsisizm ise daha fazla utanç, alınganlık, içsel güvensizlik, reddedilme korkusu ve inişli çıkışlı benlik değeriyle seyreder. İki görünüm birbirinden tamamen kopuk değildir; aynı kişide zaman zaman yer değiştirebilir.

Büyüklenmeci narsisizm çoğu zaman çevrede “özgüvenli”, “iddialı”, “etkileyici” hatta bazen “lider” gibi algılanabilir. Fakat ilişkinin derinliği arttıkça hak görme, üstünlük kurma ve başkalarını kendi hedefleri için araçsallaştırma eğilimi belirginleşebilir. Bu yapıda eleştiri, kişinin benliğine yönelik ağır bir saldırı gibi yaşanabilir; sonuç öfke, küçümseme ya da rövanş arayışı olabilir.

Kırılgan narsisizm daha sessizdir ama daha masum değildir. Bu yapı düşük ve dalgalı benlik saygısı, yoğun onay ihtiyacı, ilişki içinde aşırı hassasiyet, utanç ve kırgınlıklarla ilerleyebilir. Araştırmalar kırılgan narsisizmin düşük özsaygı, bağlanma kaygısı ve romantik ilişkilerde daha sorunlu örüntülerle daha yakın ilişkili olduğunu gösteriyor. “Gizli narsist nasıl anlaşılır?” sorusunun cevabı çoğu zaman burada gizlidir: kişi açıkça böbürlenmeyebilir, fakat sürekli incinmişlik hissi, pasif-agresif tutum, mağduriyet dili ve ilişkiyi suçluluk üzerinden yönetme eğilimi gösterebilir.

Manipülatif narsist ifadesi sosyal medyada çok dolaşsa da resmi bir tanı kategorisi değildir. Klinik olarak daha doğru ifade, narsisistik örüntü içinde sömürücü, manipülatif ve kontrol edici davranışların görülebileceğidir. Bunun işaretleri arasında duygusal geri çekilme ile cezalandırma, suçluluk hissettirme, gaslighting, kendi çıkarı için insanları kullanma, değersizleştirme ve sınır ihlali sayılabilir. Yani “manipülatif narsist” teknik bir alt tipten çok, davranış biçimini ve tarzını anlatan gündelik bir ifadedir.

Narsist biriyle ilişki

Narsist biriyle ilişki çoğu zaman bir döngü üretir: başlangıçta idealizasyon, ardından eleştiri ve değersizleştirme, sonra yeniden yakınlık denemesi. Partner bir süre sonra neyin “doğru tepki” olduğunu kestiremez hale gelebilir. Bu ilişkilerde kişi sık sık kendi gerçekliğinden şüphe etmeye, “fazla mı abartıyorum?” diye düşünmeye ve karşı tarafı sakin tutmak için sürekli kendi ihtiyaçlarını kısmaya başlayabilir. Partner ve aile üyelerinden toplanan veriler; patolojik narsisizmle yaşayan kişilerin çevresinde anksiyete, depresyon, somatik yakınmalar ve yoğun duygusal tükenme görülebildiğini göstermektedir.

“Narsist erkekle ilişkide olmak” ve “narsist kadınla ilişkide olmak” başlıklarında temel dinamik benzerdir: ilişki eşitlikten uzaklaşır, karşılıklı duygusal emek bozulur, sınırlar aşınır, partnerin özdeğeri zedelenir. Fark, daha çok bu dinamiğin sergileniş biçimindedir. Kimi ilişkide açık baskı ve küçümseme ön plandadır; kimi ilişkide çekilme, küsme, mağduriyet ve suçluluk üretme daha baskındır. İlişkinin adını koyarken cinsiyet üzerinden kısa yol almak yerine, davranış örüntüsüne bakmak daha sağlıklıdır.

Narsist annenin çocuğa etkisi başlığı özellikle dikkat ister. Burada kast edilen şey, annelik rolünde belirgin narsisistik örüntülerin çocuğun gelişimini nasıl etkileyebileceğidir. Araştırmalar, özellikle annedeki kırılgan narsisistik özelliklerin çocukta uyum sorunlarıyla ilişkili olabildiğini; bu ilişkinin, annenin çocuğu “zor” biri olarak algılama biçimi üzerinden güçlenebildiğini göstermektedir. Daha geniş derlemeler ise narsisistik ebeveynlik çevresinde düşük benlik saygısı, güvensiz bağlanma, duygusal düzenleme güçlüğü ve ilişki sorunları riskinin artabildiğini bildirmektedir. Bu her narsisistik özellik gösteren annenin çocuğunda mutlaka aynı sonucun olacağı anlamına gelmez; risk örüntüsünden ve ihtimallerden söz ediyoruz.

Narsist biriyle başa çıkma yolları teoriden çok pratik ister. İlk adım, davranış örüntüsünü kişiselleştirmeden fark etmektir. İkinci adım, net sınırlar koymaktır: hangi üsluba izin vermediğinizi, hangi konuda geri adım atmayacağınızı netleştirmek gerekir. Üçüncü adım, kendi ruh sağlığınızı korumaktır; gerekirse bireysel terapi almak, güvenilir destek ağı kurmak işe yarayabilir. Eğer ilişkide tehdit, fiziksel şiddet, ekonomik kontrol, sistematik aşağılama ya da güvenlik riski varsa mesele güvenlik ile ilgili hale gelmiştir. Bu noktada sınır koymak kendini ve ruh sağlığını korumadır.

Narsistik kişilik bozukluğu tedavisi

Narsistik kişilik bozukluğu tedavisi mümkündür, fakat genellikle sabır ister. Temel yaklaşım psikoterapidir. Bilişsel davranışçı terapi, kabul ve kararlılık terapisi, psikodinamik psikoterapi, mentalizasyon temelli yaklaşım, aktarım odaklı çalışmalar, metakognitif yaklaşım ve gerektiğinde grup, çift ya da aile temelli müdahaleleri tedavi seçenekleri arasında bulunmaktadır. Buna karşın güncel derlemeler, bu tablo için henüz güçlü biçimde “empirik olarak kanıtlanmış tek bir tedavi protokolü” bulunmadığını; alanın gelişmekte olduğunu belirtmektedir.

Narsistler tedavi olmak ister mi? Her zaman değil. Birçok kişi yardım arayışına kendi isteğiyle değil; ilişki krizi, iş kaybı, yoğun depresyon, reddedilme, boşanma süreci ya da yakınlarından gelen ultimatom sonrası gelir. Araştırma verileri ayrıca tedaviyi bırakma riskinin yüksek olabileceğini bildiriyor. Çünkü terapi, kişinin çok özenle koruduğu benlik savunmalarına temas eder. Bu yüzden terapötik ilişkinin güvenli, sınırları net ve yargılamayan bir zeminde kurulması önem taşır.

Hangi terapi yöntemleri kullanılır? Klinik hedefler genellikle benlik düzenleme becerisini güçlendirmek, empati kapasitesini artırmak, eleştiri ve utançla baş etme yollarını çalışmak, kişilerarası sömürücü örüntüleri görünür kılmak ve daha dengeli ilişki kurmayı öğretmektir. Tedavi sırasında depresyon, anksiyete, madde kullanımı ya da öfke düzenleme güçlüğü gibi eşlik eden sorunlar da ele alınır. NPD’yi doğrudan tedavi eden bir ilaç yoktur; ilaçlar varsa eşlik eden belirtiler için kullanılır.

Narsist biri değişebilir mi? Evet, değişebilir. Fakat bu değişim çoğu zaman partnerinin daha çok sabretmesiyle değil, kişinin kendi örüntüsünü fark etmesi ve terapiye düzenli biçimde devamlılık ve katılım sağlamasıyla olur. Daha gerçekçi hedef, “bir anda bambaşka biri olmak” değil; eleştiriyle baş etme kapasitesinin artması, ilişkilerde sömürünün azalması, utanç-öfke döngüsünün fark edilmesi ve empatik işlevin güçlenmesidir. Değişim ihtimali vardır; otomatik garanti yoktur. Bu ayrımı net tutmak, özellikle ilişkisel umutsuzluk ve beklenti karmaşasını azaltır.

Sıkça Sorulan Sorular

Narsist miyim, nasıl anlarım?

Kendinize şu soruları dürüstçe sormak yararlı olabilir: Sürekli hayranlık bekliyor muyum? Eleştiri karşısında aşırı öfkeleniyor ya da çöküyor muyum? İlişkilerimde karşımdakini eşit bir özne gibi görmekte zorlanıyor muyum? İnsanları, bana iyi hissettirdikleri ölçüde mi önemsiyorum? Bunlar farkındalık sağlar. İnternetteki “narsist miyim testi” aramaları tanı koymaz. Çevrim içi testler olsa bile bunlar resmi tanı yerine geçmez; tanı için nitelikli bir psikiyatrist değerlendirmesi gerekir.

Narsist kişilik bozukluğu nasıl gelişir?

Tek bir neden yoktur. Genetik yatkınlık, model alma, çocukluk çağı travmaları, ihmal, reddedilme, aşırı yüceltici ebeveynlik tarzları ve kültürel etkenler birlikte rol oynayabilir. Özellikle boylamsal araştırmalar, ebeveynin çocuğu “özel ve ayrıcalıklı” biri olarak aşırı yüceltmesinin çocukta narsisistik örüntüleri artırabildiğini; buna karşılık ebeveyn sıcaklığının daha çok sağlıklı özsaygıyla ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu bulgu önemli, çünkü “özgüven kazandıralım” derken çocuğu kaideye çıkarmak aynı şey değildir.

Narsist biriyle evliyim, ne yapmalıyım?

Önce tabloyu romantikleştirmeden görün. Sürekli küçümseniyor, manipüle ediliyor, yalnızlaştırılıyor ya da korkutuluyorsanız “eşim biraz zor biri” tanımı dar kalır. Sınırlarınızı netleştirin, destek sisteminizi güçlendirin, bireysel terapi alın, gerekiyorsa çift terapisi seçeneğini ancak güvenlik ve sorumluluk alma koşulları varsa değerlendirin. İlişkide istismar ya da şiddet riski varsa öncelik güvenliktir.

Narsist anne çocuğunu nasıl etkiler?

Çocuk, sevgi ile performansın karıştırıldığı bir ortamda büyüyebilir; “nasıl hissettiğim” yerine “annemin gözünde nasıl göründüğüm” daha belirleyici hale gelebilir. Bunun sonucu aşırı onay arama, değersizlik duygusu, suçluluk, sınır koymakta zorlanma ya da ilişki içinde sürekli kendini ispatlama olabilir. Güncel çalışmalar özellikle annenin kırılgan narsisistik özelliklerinin çocuğun uyum sorunlarıyla ilişkili olabileceğini, bu ilişkinin annenin çocuğu algılama biçimiyle yakından bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Bu yazı, konuyu anlamanıza yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır; kişisel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez. Merkezimizde psikolojik danışma ve psikoeğitim çalışmaları, kurumumuzun faaliyet izni ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan programlar çerçevesinde yürütülür. Tıbbi veya psikiyatrik değerlendirme gerektiğinde yetkili sağlık kuruluşlarına başvurulmalıdır.

Fuat Can Çalışkan

Uzman Psikolojik Danışman

Kurum Müdürü

Kaynakça

Akyol Kol, H. (2023). Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme. Türk Eğitim Değerlendirmeleri Dergisi, 4(4), 6-29.

Back, M. D., Küfner, A. C. P., Dufner, M., Gerlach, T. M., Rauthmann, J. F., & Denissen, J. J. A. (2013). Narcissistic admiration and rivalry: Disentangling the bright and dark sides of narcissism. Journal of Personality and Social Psychology, 105(6), 1013-1037.

Brummelman, E., Thomaes, S., Nelemans, S. A., Orobio de Castro, B., Overbeek, G., & Bushman, B. J. (2015). Origins of narcissism in children. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 112(12), 3659-3662.

Cain, N. M., Pincus, A. L., & Ansell, E. B. (2008). Narcissism at the crossroads: Phenotypic description of pathological narcissism across clinical theory, social/personality psychology, and psychiatric diagnosis. Clinical Psychology Review, 28(4), 638-656.

Çağlayaner, A., & Çoklar Okutkan, I. (2021). Reddedilme duyarlılığı ile yalnızlık arasındaki ilişki: Kırılgan narsisizm, büyüklenmeci narsisizm ve benlik saygısının aracı rolü. Journal of Clinical Psychology Research, 5(2), 160-182.

Day, N. J. S., Bourke, M. E., Townsend, M. L., & Grenyer, B. F. S. (2020). Living with pathological narcissism: A qualitative study. Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation, 7, Article 19.

Demirci, İ., & Ekşi, F. (2017). Büyüklenmeci narsisizmin iki farklı yüzü: Narsistik hayranlık ve rekabetin mutlulukla ilişkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 46(46), 37-58.

Dhawan, N., Kunik, M. E., Oldham, J., & Coverdale, J. (2010). Prevalence and treatment of narcissistic personality disorder in the community: A systematic review. Comprehensive Psychiatry, 51(4), 333-339.

Erdoğan, B., & Sahin, M. (2020). Yetişkin bireylerde narsisizm, yakın ilişkiler ve cinsellik. OPUS International Journal of Society Researches, 16(27), 266-287.

Grijalva, E., Newman, D. A., Tay, L., Donnellan, M. B., Harms, P. D., Robins, R. W., & Yan, T. (2015). Gender differences in narcissism: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 141(2), 261-310.

Hart, C. M., Bush-Evans, R. D., Hepper, E. G., & Hickman, H. M. (2017). The children of narcissus: Insights into narcissists’ parenting styles. Personality and Individual Differences, 117, 249-254.

Jauk, E., Weigle, E., Lehmann, K., Benedek, M., & Neubauer, A. C. (2022). The nonlinear association between grandiose and vulnerable narcissism: An individual data meta-analysis. Journal of Personality, 90(5), 703-726.

Kjærvik, S. L., & Bushman, B. J. (2021). The link between narcissism and aggression: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 147(5), 477-503.

Krizan, Z., & Herlache, A. D. (2018). The narcissism spectrum model: A synthetic view of narcissistic personality. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 3-31.

Miller, J. D., Hoffman, B. J., Gaughan, E. T., Gentile, B., Maples, J., & Campbell, W. K. (2011). Grandiose and vulnerable narcissism: A nomological network analysis. Journal of Personality, 79(5), 1013-1042.

Oliver, E., Coates, A., Bennett, J. M., & Willis, M. L. (2024). Narcissism and intimate partner violence: A systematic review and meta-analysis. Trauma, Violence, & Abuse, 25(3), 1871-1884.

Orth, U., Krauss, S., & Back, M. D. (2024). Development of narcissism across the life span: A meta-analytic review of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 150(6), 643-665.

Ronningstam, E. (2016). Pathological narcissism and narcissistic personality disorder: Recent research and clinical implications. Current Behavioral Neuroscience Reports, 3(1), 34-42.

Tekçe, E., & Bilge, Y. (2023). Narsisizm ile utanç ve suçluluk ilişkisi: Sistematik bir derleme. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 7(13), 43-73.

Urbonaviciute, G., & Hepper, E. G. (2020). When is narcissism associated with low empathy? A meta-analytic review. Journal of Research in Personality, 89, Article 104036.

Diğer yazılarımız da ilginizi çekebilir: Özsaygı Nedir? Kendine Değer Vermenin Temeli | Bağlanma Stilleri Nedir? İlişkilerinizi Şekillendiren Psikolojik Örüntüler | Başkalarının Onayına Neden Bu Kadar İhtiyaç Duyuyoruz?