Gün içinde kaç kez kendinize sert davrandığınızı fark ediyorsunuz? Bir hata yaptığınızda, başarısız olduğunuzda ya da beklentilerinizi karşılayamadığınızda içinizden geçen ses nasıl konuşuyor? Pek çok kişi başkalarına gösterdiği anlayışı kendisine göstermekte zorlanır. Hatta birçok yetişkin, kendisini eleştirmenin daha başarılı, daha disiplinli ve daha güçlü olmanın yolu olduğuna inanır. Oysa psikoloji alanında son yirmi yılda yapılan […]

Bazı insanlar yaşadıkları bir olayı geride bırakmakta zorlanır. Günler, haftalar hatta aylar geçmesine rağmen aynı konuşmayı, aynı hatayı veya aynı pişmanlığı zihninde tekrar tekrar canlandırır. “Neden böyle söyledim?”, “Keşke farklı davransaydım”, “Ya o gün başka bir karar verseydim?” gibi düşünceler zihni meşgul etmeye devam eder. Psikolojide bu duruma ruminasyon adı verilir. Ruminasyon, kişinin yaşadığı olumsuz olayları, duyguları […]

Herkes zaman zaman yapılması gereken bir işi erteleyebilir. Bir raporu son güne bırakmak, doktordan randevu almayı haftalarca geciktirmek ya da uzun süredir planlanan bir projeye başlayamamak oldukça yaygın durumlardır. Ancak erteleme davranışı kişinin işlevselliğini, performansını ve ruhsal iyilik halini düzenli olarak etkiliyorsa burada sıradan bir gecikmeden daha fazlası söz konusu olabilir. Psikoloji literatüründe bu durum prokrastinasyon olarak […]

Günün sonunda kendinizi mutfağın önünde bulup “Aslında aç değilim ama canım bir şeyler yemek istiyor” dediğiniz oluyor mu? Pek çok kişi stresli, üzgün, yalnız ya da gergin hissettiğinde yiyeceklere yönelir. Bazen de sadece boşluğa düştüğünde kendisini mutfakta, buzdolabı önünde veya yemek sipariş sitesinde kendisini bulur. Bu durum zaman zaman herkesin yaşayabileceği bir deneyimdir. Ancak yemek, […]

Mükemmeliyetçilik, çoğu zaman başarıyla, disiplinle ve yüksek performansla ilişkilendirilir. Bir işi en iyi şekilde yapmak istemek ilk bakışta olumlu bir özellik gibi görünür. Ancak psikoloji alanındaki araştırmalar, mükemmeliyetçiliğin her zaman başarıya hizmet etmediğini göstermektedir. Bazı durumlarda kişi için güçlü bir motivasyon kaynağı olurken, bazı durumlarda yoğun kaygı, tükenmişlik, erteleme ve ilişkisel sorunlara yol açabilmektedir. Özellikle […]

İnsanın başkalarının beğeni, takdir ve onayını arama eğilimi yıllar içinde değişebilir. Bu onay ihtiyacı; kişinin var olduğunu, yaptığı şeyin fark edildiğini düşünmesiyle yakından ilgilidir. Her yaştan birey zaman zaman başkalarından “çok iyi iş çıkardın” ya da “çok iyisin” gibi onay cümleleri duymak isteyebilir. Bu tür geri bildirimler motivasyon sağlar, özgüveni artırır ve mutluluğu besler. Ancak […]

Hayır diyememek, başkalarının taleplerini reddetmekte zorlanmak demektir. Psikolojik açıdan bakıldığında bu durum, bireyin kendi sınırlarına sahip çıkmaktan çok karşısındakini üzmemek veya onayını kaybetmemek üzerine kurulu bir alışkanlıkla ilgilidir. Birçok kişi içsel olarak istemese de hayır demekte güçlük çeker; çünkü “hayır” kelimesi bir ilişkiyi riske atma endişesi yaratır. Başkalarının kırılacağından, bizi yanlış anlayacağından ya da bizden uzaklaşacağından endişelenmek, hayır demeyi […]

Duygusal zeka (EQ), bir kişinin hem kendi duygularını hem de başkalarının duygularını gözlemleme, ayırt edebilme ve bu bilgiyi düşünce ile davranışlarına yönlendirme yeteneği olarak tanımlanır. Mayer ve Salovey’e göre duygusal zeka, “duyguları doğru algılama, bu duyguları zihinde işleyip anlamlandırma ve duyguları düzenleme” becerilerini içerir. Daniel Goleman gibi araştırmacılar, duygusal zekayı IQ’dan daha da belirleyici bir başarı […]

Kronik stres, bedenin uzun süreli baskı altında kaldığı hâllerde ortaya çıkan, zaman içinde “yeni bir standart” olarak benimsenebilen zararlı bir tepkidir. Stresin psikolojik tanımı, genellikle kişinin çevresiyle dengesi bozulduğunda içsel veya dışsal talepleri karşılayamama hissi şeklinde yapılır. Örneğin Lazarus ve Folkman’a göre stres, “organizmanın iyilik halini tehlikeye sokan, kişi-çevre arasındaki zorlayıcı etkileşim” olarak görülür. Benzer […]

İngilizcede introversion diye geçen içe dönüklük, psikolojide oldukça araştırılmış bir kişilik boyutudur. “İçe dönük olmak” genelde insanlardan nefret etmek, asosyal olmak ya da iletişim becerisinin zayıf olması gibi okunur. Oysa araştırmalar, konunun daha çok enerji toplama biçimi, uyarılma düzeyi, düşünme temposu ve sosyal etkileşimden ne beklediğinizle ilgili olduğunu gösteriyor. Büyük Beş kişilik modelinde dışadönüklük; sosyallik, atılganlık ve […]